Skip to main content

Posts

Η πατριαρχία και η γυναίκα στην αρχαία Ελλάδα (δ')

Το γεγονός ότι ο Έλληνας είχε στερήσει τη γυναίκα από τη χρησιμότητά της, κατακερματίζοντας την αλλοτινή της ενότητα ως μητέρας, συνεργάτισσας του και ερωμένης και υποβαθμίζοντας άλλες γυναίκες σε αναπαραγωγικά ζώα ή υπηρέτριες και άλλες σε πόρνες και εταίρες, αυτό το γεγονός το είχε απωθήσει τόσο τέλεια στη συνείδηση του, ώστε έφτανε στο σημείο να θεωρεί την αχρηστία, στην οποία ο ίδιος είχε καταδικάσει τη γυναίκα, ένα είδος κληρονομικού ελαττώματος. Ελάχιστοι Έλληνες κατόρθωσαν να διακρίνουν αυτή την αλήθεια. Ο Ευριπίδης την πλησίασε για μια και μοναδική φορά στους παρακάτω αριστουργηματικούς στίχους από τη Μήδεια: Απ’ όλα που’ χουνε ψυχή και γνώση, εμείς, γυναίκες, είμαστε το πλάσμα το πιο άθλιο. Με χρήματα περίσσια, πρώτη χρεία να’ γοράσουμε τον άντρα και να βάλουμε αφέντη στο κορμί μας˙ το ένα κακό χειρότερο από τ’ άλλο ! …………………………………………… Ο άντρας δα, σα βαρεθεί το σπίτι, έξω πάει τη σκάση του να γιάνει με συνανάθροφο μαζί ή με φίλο˙ όμως εμείς σ...

Όταν ο Σόλων ο Αθηναίος νομοθετούσε υπέρ των "νοικοκυραίων" της εποχής του

Η επινόηση της ατομικής ιδιοκτησίας και η επέκταση αυτής της έννοιας σε ανθρώπινα πλάσματα, προπάντως στους δούλους, τις γυναίκες και τα παιδιά, είχε οδηγήσει τον άνδρα σε ένα χαρακτηριστικό φόβο μήπως χάσει την ιδιοκτησία του. Αυτός ο φόβος μπορεί να θεωρηθεί η κατεξοχή νεύρωση της πατριαρχίας. Έτσι οι σολώνειοι νόμοι εκφράζουν πάνω απ΄ όλα την ψύχωση του Αθηναίου ότι ήταν σχεδόν αναπόδραστο να τον απατήσει η γυναίκα του, αν δεν εξατριώταν ολότελα από αυτόν. Κάθε περίπατος της γυναίκας ερμηνευόταν ως πρόφαση για ενα κρυφό ερωτικό ραντεβού. Κάθε φορά που η γυναίκα έβγαινε για ψώνια, ο άνδρας της υποπτευόταν ότι πήγαινε να ψωνίσει δηλητήριο για να τον ξεπαστρέψει. Γι' αυτό και ο Σόλων θέσπισε ένα νόμο που όριζε ότι οι γυναίκες μπορούσαν να βγουν από το σπίτι (αν, εννοείται, τους το επέτρεπε ο άνδρας τους) μόνο για κηδείες και θρησκευτικές τελετές, και ακόμα και τότε με τον όρο ότι δεν θα έπερναν μαζί τους περισσότερα από τρια ρούχα ούτε περισσότερη τροφή από όση μπορούσε να αγ...

Η πρώτη προσπάθεια της πατριαρχίας για κυριαρχία: Ο πρώτος μεσαίωνας της ανθρωπότητας (Μέρος τρίτο)

Helots gathering olives, Bronze Age (source unknown) Ο πυρήνας της ελληνικής οικονομίας είναι ταυτόχρονα και ο πυρήνας του ελληνικού πολιτισμού: η στάση που Έλληνα άνδρα απέναντι στην εργασία. Γύρω από αυτό τον πυρήνα περιστρέφονται όλα, ακόμα και η σεξουαλική συμπεριφορά. Οι ποιμενικοί λαοί –και ιδιαίτερα εκείνοι που από το στάδιο των νομάδων κυνηγών πέρασαν στο στάδιο των νομάδων βοσκών για να γίνουν κατόπιν περιφερόμενοι ληστές, «διαγουμιστές [1] των πόλεων» –έδειχναν παντού και πάντα βαθιά περιφρόνηση για τη χειρωνακτική εργασία. Όταν ο Αισχύλος λέει στις Ικέτιδες για τον Θησέα ότι με τα ίδια του τα χέρια κουβάλησε τους νεκρούς από το πεδίο της μάχης, δεν το αναφέρει αυτό ως καλή πράξη, παρά ως πράξη αυτοεξευτελισμού, που χρειάζεται εξήγηση και συγνώμη. Η σωματική εργασία ήταν υπόθεση των δούλων ˙ όποιος την εκτελούσε θεληματικά ξέπεφτε στα μάτια των άλλων. Ο ελεύθερος άνδρας κέρδιζε την ελευθερία του με το σπαθί του˙ ο χειρισμός των όπλων ήταν η μόνη εργασία που επιτρε...

Η πρώτη προσπάθεια της πατριαρχίας για κυριαρχία: Ο πρώτος μεσαίωνας της ανθρωπότητας (Μέρος δεύτερο)

Οι περισσότεροι αστοί ιστορικοί, με τη γνωστή λογική ότι τα σημαντικά γεγονότα είναι πάντα αποτελέσματα πολέμων, διατύπωσαν την υπόθεση ότι οι «κατώτερες», ίσως «μη ελληνικές» ή «μη ινδοευρωπαϊκές» φυλές κατάκτησαν την Ελλάδα και την κράτησαν για αιώνες υπόδουλη. Αλλά το πρόβλημα ήταν ότι δεν θα μπορούσε να βρεθεί κανένα ίχνος από αυτό το λαό των κατακτητών και καταπιεστών. Σε ολόκληρα τα 450 χρόνια, στα οποία πραγματώθηκε η ολοκληρωτική παρακμή της Ελλάδας, δεν βρίσκουμε ίχνη κάποιας εκτεταμένης καταστροφής ούτε σημάδια κάποιου νέου «επικυρίαρχου» με νέου τύπου όπλα, εργαλεία, οικοδομήματα ή τάφους. Αλλά είναι αδιανόητο ότι μια βαρβαρική φυλή κράτησε ολόκληρη την Ελλάδα υπόδουλη για 400 ως 500 χρόνια και την έκανε να κατρακυλήσει στο τελευταίο σκαλοπάτι της βαρβαρότητας, χωρίς να μπορεί κανείς να βρει πουθενά το πραγματικό ίχνος μιας τέτοιας κατοχής. Έπειτα από αυτό, οι αστοί ιστορικοί υπέθεσαν ότι έγινε εισβολή από τη θάλασσα. Την απουσία κάθε ίχνους τέτοιας εισβολής ...

Η πρώτη προσπάθεια της πατριαρχίας για κυριαρχία: Ο πρώτος μεσαίωνας της ανθρωπότητας (Μέρος πρώτο)

Τάφοι προϊστορικού οικισμού στο Λευκάντι της Εύβοιας (ανασκαφή 1970). Υπάρχει ένα κεφάλαιο της ευρωπαϊκής ιστορίας που αποκρύπτεται και αποσιωπάται συστηματικά. Το κεφάλαιο αυτό αφορά την τύχη της πρώτης προσπάθειας που έκανε η πατριαρχία να καταλάβει την εξουσία: η απόπειρα όχι μόνο απέτυχε, παρά και οδήγησε στην αυτοκαταστροφικότερη οπισθοδρόμηση που μας είναι γνωστή στην ιστορία της Ευρώπης. Τη σύντομη άνθηση του μυκηναϊκού πολιτισμού, που δεν ήταν σχεδόν τίποτα περισσότερο από εκμετάλλευση της υπεραξίας των Κρητών, την διαδέχτηκε η μακριά νύχτα του ελληνικού μεσαίωνα, μια υποτροπή στη λιθική εποχή, μέση χιλιετηρίδα ξεπεσμού όλων των θεσμών. Όλα όσα είχαν μάθει οι Έλληνες από τις γεωργικές φυλές και τους υψηλούς αστικούς πολιτισμούς, τα ξέχασαν πάλι. Ο γραπτός λόγος εξαφανίστηκε. Χίλια χρόνια μετά την εισαγωγή της γραφής επικρατούσε πάλι αναλφαβητισμός. Η τέχνη της πέτρινης αρχιτεκτονικής έσβησε. Οι Έλληνες ξανάρχισαν να χτίζουν με τα πιο πρωτόγονα εργαλεία καλύβες από λάσπη ...

Σχετικά με την πατριαρχική φύση του θεσμού της οικογένειας

Ernest Borneman, Das Patriarchat, «Οι πατέρες του Νέου Κόσμου», κεφάλαιο 9 Η μετάβαση α π ό την λεγόμενη μητριαρχία στην π ατριαρχία , και ιδιαίτερα α π ό το π ατρογραμμικό γένος στην π ατρογραμμική οικογένεια , ήταν μια εξαιρετικά π ολύ π λοκη και μακρόχρονη διαδικασία , στην ο π οία διατηρήθηκαν π εισματικά διάφορα κατάλοι π α της « μητριαρχίας ». Ενώ η γυναίκα , με τον καινούργιο θεσμό του γάμου , π ερνούσε στο γένος του συζύγου της , ο σύζυγος έμενε συχνά μέλος του γένους της μητέρας του . Και όχι μόνο αυτό , αλλά και τα π αιδιά ανήκαν μερικές φορές στο γένος της μητέρας τους . Έτσι , π αρόλο π ου σύμφωνα με το νέο γενεαλογικό σύστημα είχαν γεννηθεί στο γένος του π ατέρα τους , π ερνούσαν στη διαδικασία του θείου τους , του αδελφού της μητέρας τους . Κάτω α π ό αυτές τις συνθήκες , η « οικογένεια » της μεταβατικής π εριόδου είχε π ολύ αλλόκοτη σύνθεση : την α π οτελούσαν άνδρες ...